بررسي ميزان عوامل مؤثر در رضايت شغلي
كاركنان يك شركت خدماتی
يکی از منابع ارزشمند هر سازمان، نيروي انساني شاغل در آن سازمان است. در صورتي رضايت شغلي نيروی انسانی ايجاد مي شود كه بين توقعات نوخاسته انسان با پاداش هايي كه كار فراهم مي آورد، سازگاری وجود داشته باشد. در اين مقاله، مقدار عوامل مؤثر در رضايت شغلي كاركنان در يك شركت خدماتي در استان فارس مورد بررسي قرار گرفته است؛ نتايج حاصله نشان مي دهد كه به دليل عدم دخالت کارکنان در تصميم گيري ها، رضايت شغلي در حد پاييني وجود دارد و پيشنهاد شده است كه با دخالت دادن بيشتر افراد در تصميم گيري ها، سهم آنان در نتايج حاصله را افزايش دهند؛ اين امر به نوبة خود، افزايش رضايت شغلي را به همراه خواهد داشت.
همچنين بررسی حاضر مشخص مي کند که از ديگر عوامل مهم در رضايت شغلي، امنيت شغلي کارکنان سازمان مي باشد.
در همه جوامع، كار به معناي فعاليتي است كه بيش از هر نوع فعاليت ديگري بخش عمده زندگي اكثر مردم را اشغال مي كند و به وسيله آن، انسان ها بقاي خود را تأمين مي كنند. همه جوامع داراي نوعي تقسيم كار ابتدايي بوده اند؛ اما با توسعه صنعت، تقسيم كار نسبت به آنچه كه دركليه نظام هاي اقتصادي گذشته وجود داشته، بسيار پيچيده تر شده است. امروزه تقسيم كار به عنوان تخصصي شدن وظايف كاري تعريف شده است.
صرف نظر از اينكه شغل افراد چه باشد، آنان نسبت به آن احساساتي دارند. آنان نسبت به برخي وجوه حرفة خود داراي احساس مطلوب يا نامطلوب هستند و در مورد آنچه كه انجام مي دهند نظري كلي دارند. بيگانگي نسبت به كار و خشنودي شغلی، به عنوان ابزار ارزيابي كار و شغل فرد مي باشد. هر چند در بررسي هاي اوليه، يكي از دلايل عمده نارضايتي از شغل را وجود كارهاي خسته كننده و يكنواخت يا كارهاي نگرانی زا مي دانسته اند، بررسي ها نشان داده كه ممكن است كار خسته كننده و يكنواخت باشد، ولي فرد را ارضا كند يا خشنودي شغلی در ميان افرادي كه مشاغل آنان بسيار پر فشار است، در بالاترين سطح باشد.
در اوايل دهه 1900مهندسان در مورد اثر شرايط كار و پرداخت حقوق و دستمزد بر رضايت شغلي تأكيد مي كردند؛ در اين زمينه، متغيرهايي مانند كارايي فرد، استراحت در بين ساعات كار و عوامل محيطي مانند نور و صدا مورد توجه قرار گرفتند و مديريت علمي روي طراحي كار، شرايط كاري، طرح هاي پاداش و ارتباط آن با افزايش توليد و بهبود روحيه تأكيد می کرد.
در خلال دهه 1930 و 1940 توجه محققان بيشتر بر نقش گروه هاي كاري و سرپرستان در افزايش رضايت شغلي، متمرکز بود. مطالعات هاتورن در مورد رضايت كاركنان در شركت وسترن الكتريك که توسط التون مايو دنبال شد، نشان داد كه رضايت كاركنان تحت تأثير گروه هاي كاري است؛ مطالعات بعدي نيز اثر عملكرد سرپرستي و گروه هاي كاري را بر افزايش رضايت شغلي مورد تأكيد قرار داد. پس از آن، مطالعات هرزبرگ نشان داد كه اقناع شغلي، عامل مهم و تعيين كنندة رضايت شغلي است؛ به اعتقاد وی، تأمين رضايت واقعي كاركنان از طريق فراهم كردن مسؤوليت كافي در شغل و يا غني نمودن مشاغل ايجاد مي شود.
بسياري از مديران در سازمان ها، با توجه به نتايج اين تحقيقات، به طراحي مجدد مشاغل پرداخته و مشاغل را از حالت تكراري و ساده به مشاغل غني و پرمحتوا تغيير داده و براي كاركنان آزادي عمل خودكنترلي و مسؤوليت در اداره شغل را فراهم كرده اند.
به طور خلاصه، از دو ديدگاه مي توان به بررسي رضايت شغلي پرداخت:
الف: ديدگاه گرايشي: در اين ديدگاه، خشنودي شغلي بر اساس نيازها، توقعات، نگرش ها و ارزش هاي كاركنان تعيين مي شود.
ب: ديدگاه موقعيتي: در اين ديدگاه براي تعيين خشنودي شغلی، خود كار، ماهيت شغل و عوامل محيطي پيرامون آن، بدون توجه به مجموعه گرايش هاي فرد مورد توجه قرار مي گيرد.
اهداف تحقيق
هدف اصلي اين تحقيق، بررسي و شناخت ميزان عوامل مؤثر بر رضايت شغلي كاركنان شركت مي باشد. با شناخت عوامل مزبور، امكان تجديد نظر در مشاغل و يا تغيير در سبك مديريت به منظور دستيابي به بهره وري بيشتر فراهم خواهد شد.
ضمن تعقيب هدف فوق، اهداف زير نيز مورد نظر مي باشد:
1- از نظر كاركنان، چه عواملي در بالا بردن رضايت شغلي در شركت مؤثرتر مي باشد؟
2- آيا بين اقشار مختلف در جامعه آماري مورد نظر كاركنان شركت، تفاوت معناداري در مورد اهميت عوامل فوق وجود دارد؟
قلمرو تحقيق
الف) قلمرو مكاني : قلمرو مكاني اين تحقيق، يك شركت خدماتي در استان فارس مي باشد. در اين رابطه، از تعدادي كاركنان در رده هاي مختلف شغلي، اعم از كارمند فني، كارمند اداري، مديريت فني و غير فني استفاده شده است.
ب: قلمرو زماني : اين تحقيق در فاصله 2 ماه انجام گرفته است.
ج: قلمرو موضوعي: موضوع مورد تحقيق مشخصاً بررسي عوامل مؤثر در رضايت شغلي كاركنان شركت فارس مي باشد. اين عوامل به چند گروه زير تقسيم مي شوند:
1- عوامل سازماني: حقوق و مزايا، فرصت هاي ارتقای شغلي ، خط مشي و رويه هاي سازمان و ساختار سازماني؛
2- عوامل بلافصل محيط شغلي : الگوي سرپرستي، مشاركت در تصميم گيري، روابط همكاري، شرايط كار؛
3- عوامل فردي : سن، سنوات خدمت، جنسيت و تحصيلات.
روش گردآوري داده ها
در اين تحقيق با توجه به ماهيت موضوع مورد پژوهش و رعايت جوانب اخلاقي تحقيق و آزادي نمونه آماري در پاسخ به سؤالات، از ابزار پرسشنامه براي گردآوري داده ها استفاده شده است.
پرسشنامه شامل 12 پرسش مي باشد كه سؤالات متفاوت مورد آزمون قرار گرفته اند. پرسشنامه تهيه شده در واحدهاي مختلف، به صورت دستي پخش شده و پس از تكميل، دريافت شده است.
قابليت اعتبار (validity) و قابليت ثبات (Reliability) پرسشنامه
الف) قابليت اعتبار: مقصود از قابليت اعتبار آن است كه وسيله اندازه گيري واقعاً بتواند خصيصه مورد نظر و نه متغير ديگري را اندازه بگيرد. در حقيقت، اغلب بسيار دشوار وگاه نيز غيرممكن است كه بتوان وسيله اي تهيه كرد كه فقط اندازه خالص يك متغير رفتاري را به دست دهد.
بدين منظور پرسشنامه تحقيق و سؤالات مندرج در آن، چندين بار توسط پژوهشگر مورد بررسي قــــــرار گرفته و اصلاحات لازم در آن به عمل آمد. همچنين تلاش شده تا با استفاده از سؤالات نمونه، محتواي سؤالات به هدف و فرضيه هاي مورد نظر پژوهشگر نزديك شود.
ب)قابليت ثبات: به معناي اطمينان از نتايج حاصله از تحقيق در شرايط موجود تحقيق است كه با يک آزمون آماري كه به صورت علمي انجام شده است، مي توان تا محدوده اطمينان 95% به نتايج حاصله اطمينان داشت.
مشخصات جامعه آماري
جامعه آماري به موجب تعريف، جامعه اي است كه افراد آن حداقل داراي يك صفت مشترك باشند.
به طور كلي بر اساس تقسيم بندي هاي موجود، افراد يك شرکت خدماتی به شرح زير می باشند:
1- كارگران فني و خدماتي
2- كارمندان اداري
3- كارمندان فني
4- كارشناسان اداري
5- كارشناسان فني
در پرسشنامه مذکور، مورد 2 تا 5 تکميل شده است.
تعاريف عملياتي
رضايت شغلي : شامل مجموع نگرش هاي مثبت فرد نسبت به شغلش بوده و به معناي دوست داشتن وظايف شغلي و شرايطي است كه اشتغال در آن انجام مي گيرد.
نگرش: نظري است كه درباره افراد، چيزها يا رويدادها ابراز مي شود. نگرش، منعكس كننده نوع احساس فرد درباره يك چيز مي باشد.
كاركنان: گروهي از کارکنان شركت که در رده ستادي در شركت فعاليت مي كنند.
سؤالات تحقيق
1- روشن بودن اهداف و برنامه هاي مديريت عالي شركت، تا چه حد در رضايت شغلي مؤثر است؟
2- آگاهي از جزئيات فعاليت كاركنان، تا چه حد در رضايت شغلي مؤثر است؟
3- داشتن اختيار در كار، تا چه حد در رضايت شغلي مؤثر است؟
4- استفاده از نظر كاركنان در تصميم گيري، تا چه حد در رضايت شغلي مؤثر است؟
5- امنيت شغلي، تا چه حد در رضايت شغلي مؤثر است؟
6- روابط نزديك بين همكاران، به چه ميزان در رضايت شغلي مؤثر است؟
7- تغيير شغل، به چه ميزان در رضايت شغلي مؤثر است؟
چهارچوب تحقيق
در اين تحقيق براي جمع آوري اطلاعات مورد نياز، با توجه به سؤالات و فرضيه هاي مربوط به طريق نمونه گيري و ارسال پرسشنامه اقدام شد و سپس به كمك تجزيه و تحليل آماري، سعـــي شد تا فرضيات مذکور مورد آزمون قرار گيرد. نمونه گيري به صورت تصادفي از ميان جامعه آماري صورت گرفت تا خطاهاي احتمالي به حداقل برسد.
نمونه مورد نظر در حجم 36 نفر است كه اكثريت مرد مي باشند. البته به علت اينكه قسمت اول پرسشنامه كه شامل اطلاعات فردي تكميل كننده فرم بود، به صورت چند گزينه اي نبوده است، اكثريت کارکنان اين قسمت را تكميل نكرده بودند و در نتيجه، نتوانستيم ميزان اثر عوامل فردي در رضايت شغلي را ( از قبيل سن، سنوات خدمت و تحصيلات) بررسي نماييم.
ضمناً سعي شده است كه تركيب نمونه به گونه اي باشد كه با نسبت آن در جامعه آماري هماهنگ باشد.
محدوديت هاي تحقيق
با توجه به اينكه در تحقيقات علوم اجتماعي به دليل موضوع تحقيق و ارتباط نزديك آن با انسان كه پيچيدگي هاي خاصی دارد، نمي توان از طرح هاي صرف تجربي استفاده نمود، بنابراين محدوديت هاي خاص اين نوع تحقيقات در مورد اين تحقيق نيز صادق مي باشد؛ از جمله اين محدوديت ها مي توان به موارد زير اشاره نمود:
1- عدم كنترل كافي متغيرهاي مستقل و ساير عواملي كه بر متغير وابسته در رضايت شغلي اثرگذار هستند.
2- مساعد نبودن فضاي فرهنگي حاكم بر كاركنان كه عمدتاً به اين گونه تحقيقات به ديده اي بدبينانه مي نگرند
و اعتماد كافي به آن ندارند.
3- فراهم نبودن زمينه اشتغال كامل در جامعه كه فرصت ترك شغل و به دست آوردن شغل دلخواه را براي افراد محدود نموده و در نتيجه، پاسخ هاي مربوط به اعلام رضايت شغلي را محافظه كارانه تر مي كند.
4- تغييراتي كه در ساختار شركت در زمان انجام پرسشنامه در دست انجام بوده است، مي تواند بر روي پاسخ افراد تأثير بگذارد.
ساختار پژوهش
در اين بخش، فرضيه ها با استفاده از روش هاي آماري مناسب مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. در حقيقت، اين بخش جوابي است گرفته شده از كليه اطلاعاتي كه در جامعه آماري مورد مطالعه به آن اشاره نموده اند.
12 مورد سؤالي كه از پرسشگران نظرخواهي شده، به شرح زير مي باشد:
1- واضح بودن اهداف و برنامه هاي مديريت براي كاركنان
2- آگاهي کارکنان از مشكلات جاري شركت
3- ميزان آگاهي سرپرست از فعاليت هاي کارکنان مورد سؤال
4- ميزان اصولي بودن رفتار سر سؤال
5- ميزان علاقه کارکنان به تغيير شغل
6- ميزان علاقه کارکنان به گسترش شغل
7- ميزان اختيار کارکنان در انجام وظيفه
8- ميزان تمايل کارکنان به رابطه دوستانه با همكاران
9- ميزان روابط خانوادگي بين کارکنان و همكاران
10- ميزان امنيت شغلي كاركنان
11- ميزان استفاده از نظرات کارکنان در تصميم گيري
12- ميزان اعلام نظر کارکنان از طريق صندوق پيشنهادها
نمونه انتخابي به حجم 36 نفر، از طريق پرسشنامه توزيع و پس از تکميل، جمع آوري شد.
مقدار فراواني مربوط به هر سؤال، در جدول شماره 1 خلاصه شده است.
گزينه 1 گزينه 2 گزينه 3 گزينه 4
گزينه 5 گزينه 6 گزينه 7 گزينه 8 گزينه 9 جمع فراواني
مقياس كمي 5/1-5/ 5/2-5/1 5/3-5/2 5/4-5/3 5/5-5/4 5/6-5/5 5/7-5/6 5/8-5/7 5/9-5/8
نماينده هر طبقه 1 2 3 4 5 6 7 8 9
فراواني 1 7 2 4 5 5 0 8 2 3
36
فراواني 2 2 2 7 2 7 5 2 1 8
36
فراواني 3 4 0 1 2 6 5 7 5 6
36
فراواني 4 1 3 6 0 6 6 5 3 6
36
فراواني 5 7 1 3 0 5 2 4 4 10
36
فراواني 6 3 0 0 1 4 3 3 5 7 1
36
فراواني 7 2 1 1 2 9 4 7 3 7
36
فراواني 8 0 0 2 0 4 4 9 4 13
36
فراواني 9 11 0 3 5 6 4 5 0 2
36
فراواني 10 12 2 4 3 5 0 0 1 9
36
فراواني 11 10 1 4 4 9 0 4 0 4
36
فراواني 12 20 7 8 0 0 0 0 0 1
36
جدول شماره 1 – ميزان فراواني مربوط به هر سؤال
جهت محاسبه ميانگين و انحراف معيار، از فرمول هاي زير استفاده شده است:
= ميانگين
= فراواني
= نماينده هر طبقه
= حجم نمونه
= انحراف معيار (ميزان انحراف معيار از ميانگين)
= ميانگين
سؤالات شاخص 1 3 5 7 8 10 11
ميانگين
64/4 05/6 69/5 11/6 27/7 27/4 13/4
انحراف معيار
64/2 41/2 06/3 22/2 73/1 22/3 63/2
آزمون فرضيات
با توجه به اينکه هدف مشخص كردن ميزان عوامل مؤثر در رضايت شغلي كاركنان شركت آب و فاضلاب فارس مي باشد، در اين مرحله، از طريق نمونه گيري تصادفي و تعميم نتيجه آن به جامعه با كمك آزمون فرضيات استفاده مي كنيم. براي آزمون فرضيات از آزمون T استفاده شده است که فرمول آن به صورت زير مي باشد:
كه در اين فرمول
t مقدار توزيع نرمال متغير ميانگين
ميانگين نمونه
µميانگين حقيقي جامعه
انحراف معيار نمونه
nحجم نمونه
آزمون فرضيه 1
همان طور كه فرضيه تحقيق عنوان مي كند، روشن نبودن اهداف و برنامه هاي مديريت عالي شركت در كاهش ميزان رضايت شغلي مؤثر است و اين دو با هم ارتباط مستقيم دارند. با توجه به سؤال يك پرسشنامه و ميانگين آن كه 64/4= مي باشد (كه ميانگين بالايي است) و به فرض اينکهH0 تمايل بيشتري دارد كه ميانگين حقيقي جامعه، يعني µ محاسبه شود، فرضيه شماره 1 به آزمون گذاشته می شود.
اهداف و برنامه مديريت عالي شركت براي كاركنان مشخص نيست: H 0 : µ = 4.75
اهداف و برنامه مديريت عالي شركت براي كاركنان مشخص است: H 1 : µ ≠ 4.75
با توجه به ضريب اطمينان 95% ، ناحيه رد و عدم رد به صورت زير مشخص مي شود:
جهت قضاوت و تصميم گيري در خصوص رد يا تأييد فرض با توجه به ضريب اطمينان 95% و سطح معنادار مقادير به دست آمده از جدول را با فرمول مقايسه کرده و تصميم گيری شود.
در واقع فرض بيان مي دارد كه ميانگين µجامعه آماري برابر 75/4 است و بايستي اين فرض را رد يا تأييد كرد.
جهت قضاوت و تصميم گيري در خصوص رد يا تأييد فرض با توجه به ضريب اطمينان 95% و سطح معنادار و مقادير t به دست آمده از جدول و از رابطه 1 را با يكديگر مقايسه نموده و تصميم گيري انجام شود.
از جدول مقدار t به دست مي آيد.
= درجه آزادي
= سطح معنادار
= ميانگين
= انحراف معيار
n= حجم نمونه
بنابراين با توجه به t محاسبه شده 25/- و مقايسه آن با t به دست آمده از جدول 03/2 نشان مي دهد كهt محاسبه بين دو عدد 03/2 و 03/2 – مي باشد؛ يعني t محاسبه شده در ناحيه عدم رد فرض واقع شده است. بنابراين:
اهداف و برنامه هاي مديريت عالي شركت براي کارکنان مشخص نيست.
آزمون فرضيه دو
= 6.05 Sx = 2.14 n = 36
با توجه به ضريب اطمينان %95 به صورت زير مشخص مي شود:
t=2.03
فرض بيان مي دارد كه ميانگين جامعه برابر است با 5/6 و بايستي اين فرض مورد آزمون رد يا تأييد قرار گيرد.
با توجه به اينكه t محاسبه شده 125/1 - است و مقايسه آن با t به دست آمده از جدول 03/2 نشان مي دهد كه t محاسبه شده بين دو عدد 03/2 و 03/2 - مي باشد؛ يعني t محاسبه شده در ناحيه عدم رد فرض H0 واقع شده است. بنابراين:
سرپرست از جزئيات فعاليت كاركنان آگاهي دارد.
آزمون فرضيه شماره 3
با توجه به ضريب اطمينان %95 ناحيه رد و يا عدم رد H0 به صورت زير مشخص مي شود:
با توجه به t محاسبه شده 05/1 – و مقايسه آن با t به دست آمده از جدول 03/2 نشان مي دهد كه t محاسبه شده، بين دوعدد 03/2 و 03/2 - مي باشد؛ يعني t محاسبه شده در ناحيه عدم رد H0 واقع شده است. بنابراين:
كاركنان در انجام وظايف خود اختيار دارند.
آزمون فرضيه شماره 4
در تصميم گيري، از نظر كاركنان استفاده كمي مي شود. µ = 4.5 فرضيه H0
در تصميم گيري، از نظر كاركنان استفاده كمي نمي شود. 4.5 µ فرضيه H1
جهت قضاوت در تصميم گيري در خصوص رد يا تأئيد فرضيه H0 با توجه به ضريب اطمينان 95% و سطح معني
دار مقادير t به دست آمده از جدول و از فرمول (t ) با يكديگر مقايسه نموده و تصميم گيري مي نماييم.
با توجه به t محاسبه شده ، 94/ - است و مقايسه آن با t به دست آمده از جدول 03/2 نشان مي دهد كه t محاسبه شده بين دو عدد03/2 و 03/2 - مي باشد؛ يعني t محاسبه شده در ناحيه عدم رد فرض H0 واقع شده است. بنابراين:
در تصميم گيري، از نظر كاركنان استفاده نمي شود.
آزمون فرضيه شماره 5
حال فرضيه را به آزمون مي گذاريم:
با توجه به t محاسبه شده ، 429/ - و مقايسه آن با t به دست آمده از جدول 03/2 - نشان مي دهد كه t محاسبه شده ،بين دو عدد03/2 و 03/2 - مي باشد؛ يعني t محاسبه شده در ناحيه عدم رد فرض H0 واقع شده است.
بنابراين : كاركنان در اين شركت، از امنيت شغلي كمي برخوردار هستند.
آزمون فرضيه شماره 6
جهت قضاوت و تصميم گيري در خصوص رد يا تأئيد فرضيه H0 با توجه به ضريب اطمينان 95% و سطح معنادار مقادير t به دست آمده از جدول و فرمول t با يكديگر مقايسه نموده وتصميم گيري مي كنيم .
و از جدول مقدار t به دست مي آيد.
با توجه به ضريب ا طمينان %95 و ناحيه رد و عدم رد H0 به صورت زير مشخص مي شود.
با توجه به اينكه t محاسبه شده 82/0 ومقايسه آن با t به دست آمده ا ز جدول 03/2 نشان مي دهدكه t محاسبه شده بين دوعد 03/2 و 03/2 - مي باشد؛ يعني t محاسبه شده در ناحيه عدم رد فرض H0 واقع شده است. بنابراين :
رابطه دوستانه بين همكاران وجود دارد.
آزمون فرضيه شماره 7
جهت قضاوت درتصميم گيري در خصوص رد يا تأييد فرض H0 با توجه به ضريب اطمينان 95% .سطح معني دارمقادير به دست آمده از جدول و از فرمول t را با يكديگر مقايسه نموده و تصميم گيري مي شود.
با توجه به اينكه t محاسبه شده ،6/ - و مقايسه آن با t به دست آمده از جدول 03/2 نشان مي دهد كه t محاسبه شده بين دو عدد 03/2 و 03/2 - مي باشد؛ يعني t محاسبه شده در ناحيه عدم رد فرض H0 واقع شده است. بنابراين:
كاركنان نسبتاً علاقه دارند هر از گاهی مدتي شغل خود را تغيير دهند
يافته هاي تحقيق
از يافته هاي مهم اين تحقيق می توان به موارد زير اشاره کرد:
_ اهداف و برنامه هاي مديريت عالي شركت براي كاركنان مشخص نيست كه اين مطلب ممكن است به احساس پوچي و بيهودگي كاركنان منجر شود. البته ممکن است اين موضوع به دليل تغيير در مديريت شركت حاصل شده باشد؛ ولي اگر به صورت طولاني تري ادامه يابد، به از كارافتادگي و افتادن در مسير بيراهه منجر خواهد شد.
_ سرپرستان مستقيم از جزئيات فعاليت هاي كاركنان آگاهي دارند كه اين امر عامل مهمي در افزايش رضايت شغلي كاركنان می باشد. هر چند اين عامل به تنهايي كافي نيست، ولی شرط لازم براي اجراي ديگر مراحل، از جمله تشويق، ارتقا و گسترش در شغل كاركنان مي باشد که اين مراحل نيز به نوبة خود، رضايتمندی را افزايش می دهد.
_ افراد از شغل خود راضي نمي باشند و هر از گاهی دوست دارند كه شغل خود را عوض كنند. هر چند مي توان چنين تعبير کرد كه علاقه به تغيير شغل، در علاقه به تنوع در كار ريشه دارد، اما با توجه به ميانگين بالاي به دست آمده، نمي توان اين تعبير را چندان صحيح دانست.
_ كاركنان در انجام وظايف خود اختيار دارند و مديريت عالي و سرپرستان فقط راهكارهاي كلي و خط مشي هاي سازمان را ارائه مي دهند و اجراي ريز به ريز امور و راه هاي اجرا بر عهده كاركنان مي باشد؛ اين امر از جمله عواملي است كه باعث افزايش رضايت شغلي مي شود.
_ بين کارکنان روابط دوستانه و خوبی وجود دارد؛ اين موضوع مي تواند آثار مطلوبی در كليه جوانب سازمان داشته باشد؛ از جمله اينکه رضايت شغلی کارکنان را افزايش می دهد.
_ كاركنان از امنيت شغلي برخوردار نيستند؛ اين موضوع بايد به جديت مورد پيگيری قرار گيرد.
_ از نظر كاركنان در تصميم گيري استفاده نمی شود. اين عدم استفاده، آثار نامطلوب بسياري دارد؛ از جمله مقاومت كاركنان در برابر تغييرات و تصميمات، كاهش رضايت شغلي، كاهش انگيزه و در نتيجه كاهش بهره وري در سازمان. حال آنكه با استفاده از نظرات کارکنان و به بحث گذاشتن تصميمات و دخالت دادن آنان در تصميمات، نتايج چشمگيری در پيشبرد اهداف شركت به دست می آيد. بنابراين بررسی اين مسأله نيز الزامی است.
نتيجه گيري و پيشنهادها
الف _ نتيجه گيري
با توجه به اطلاعات به دست آمده و تحليل هاي انجام شده، نتايج حاصل از اين پژوهش را مي توان به اين صورت عنوان كرد كه علی رغم اينکه برخی عوامل وضعيت مطلوبی دارند ( از جمله آگاهي از جزئيات كاركنان, علاقه به تغيير شغل، اختيار در انجام كار مورد نياز و روابط دوستانه بين همكاران), اما ميزان رضايتمندي شغلي در شركت زياد نيست.
البته نبايد فراموش کرد که هميشه راه هاي بهتر شدن وجود دارد (هميشه مي توان بهتر از وضع موجود شد). در خصوص عدم روشن بودن اهداف عالي شركت و برنامه هاي مديريت، عدم وجود امنيت شغلي و عدم استفاده از نظر كاركنان, بايد با به كارگيري روش هاي مناسب, از جمله جلسات پرسش و پاسخ، فعال تر كردن کارکنان و يا اجراي نظام پيشنهادها در شركت و مشاركت آنها, اين نقايص را برطرف كرده و ميزان رضايت شغلی را افزايش داد.
با توجه به نتايج فرض, پيشنهادهای زير كه منبعث از يافته هاي تحقيق و تجزيه و تحليل هاي انجام شده در همين فصل مي باشد، اعلام مي شود.
ب _ پيشنهادها
1- پياده سازي نظام مشاركت: تفاوت بين وجود مشاركت در امور در شرايط فعلي و ميزان تأثير وجود مشاركت در ازدياد رضايت شغلي از طرف پاسخ دهندگان، نشان دهنده اهميت وجود مشاركت در كار مي باشد. در اين رابطه مي توان فرهنگ مديريت مشاركتي در رده هاي مختلف سازمان را توسعه و گسترش داد؛ از جمله تشويق افراد به ارائه پيشنهاد ارزنده، پرداخت مبلغي مناسب به پيشنهاد دهندگان، انتخاب و پالايش پيشنهادها و اعلام آنها و تبليغات مناسب در اين زمينه.
2- اطلاع دادن از نتايج كار و دادن بازخورد به افراد: اين امر به معناي رسيدن اطلاعات لازم به فرد يا واحد است تا دريابد كه آيا نتيجه كار مطابق با حد مورد انتظار بوده است يا خير. اين موضوع مي تواند در افزايش رضايت شغلي فرد از ماهيت و محتواي شغل تأثير زيادي داشته باشد. از جمله اقدامات مهم در اين زمينه عبارتند از تقويت سيستم اطلاعات در سازمان، ارتباط زنجيروار آن بين واحدهاي كوچك و بزرگ، پردازش تقويت سيستم اطلاعات مديريت و در نهايت، ايجاد سيستم MIS (سيستم اطلاعات مديريت ).
3 – تشكيل دوره هاي آموزشي كوتاه مدت و بلند مدت: اين اقدام ضمن افزايش مهارت كاركنان تا حد امكان، ابهام و مشکلات مربوط به وظايف محوله را نيز كاهش مي دهد.
4 - ايجاد رابطة نزديک تر با کارکنان: مديران شركت بايد با ايجاد رابطه نزديك تر با کارکنان، دلايل تصميم گيري ها در مورد موضوعات مورد علاقه افراد را در جلسات داخلي روشن نموده و نظرات و پيشنهادهای آنها را پس از دسته بندي در جلسات، با مديرعامل شركت مطرح و نتيجه را به اطلاع كاركنان برسانند.
5- مديريت شرکت بايد اهداف سازمان را در فرصت هاي مغتنم براي كاركنان توضيح داده و آنان را نسبت به اهميت آن واقف كند.
از:1- سيد محمد حسين حجتي استاديار بخش مهندسي صنايع دانشگاه آزاد اسلامي ـ واحد شيراز
2- ليلا صادقي پورـ كارشناس ارشد مديريت دولتي
فهرست منابع و مآخذ
1- آذر ، عادل ،تبيين آماري فرضيات در پژوهش هاي رفتاري ، «دانش مديريت»؛ شماره 26 ، پاييز 1373، صفحات 28 الي 38.
2- ايران نژاد پاريزي ، مهدي ،پرويز ساسان گهر ، «سازمان مديريت»؛ ازتئوري تاعمل، تهران, مؤسسه
بانكداري ايران ، 1375).
3- ايران نژاد پاريزي، مهدي «روش هاي تحقيق در علوم اجتماعي »
4 - بهروز اسكوئي، اكبر، بررسي و تعيين ميزان رضايت شغلي كارشناسان مشاغل در ستاد مركزي بخش جانبازان و مستضعفان؛ تهران, دانشكده علوم مديريت بازرگاني ، پايان نامه كارشناسي ارشد 1374.
5- ديويس ،كيت جان نيواستورم، «رفتار انساني در كار: رفتارسازماني, مترجم محمد علي طوسي، تهران, مركز
آموزش مديريت دولتي، چاپ دوم.
6- رابينز، استيفن بي ، مديريت رفتار سازماني ، مترجمان: علي پارساييان و سيد محمد اعرابي, تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهش هاي بازرگاني ، 1374.
7- رابينز . ا ستيفن،«تئوري سازماني » ترجمه: سيد مهدي الواني و حسن دانايي فرد.
8- ريويس ،كيت و جان نيواستورم، «روابط انساني در كار»، «رفتارسازماني », ترجمه محمد علي طوسي
9- رضوان ، شفيق ،«رفتار و مديريت », مترجم كاظم چايچيان، تهران, مركز انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي، 1375.
10- زارعي، متين ،«ارتباط بين رضايت شغلي و فرهنگ سازماني », شماره هاي 58-57 ،سال ششم ،1375 ،
صفحات 26 الي 45.
11- ستاري ،حسن ، «آمار اداري، بازرگاني، اقتصادي »؛ تهران, دانشكده علوم اداري و مديريت بازرگاني ،1351.
12- شاكري نيا، ايرج ،«امنيت و رضايت شغلي و بهداشت رواني, تدبير، شماره 77، 1376 ، صفحات 32 الي 35.
13- طالبان، محمدرضا، «سطح شغل بيگانگي نسبت به كار و خشنودي شغلي », تدبير شماره 77،1376،صفحات 44 الي 48.
14- طالبان، محمد رضا، تحصيلات – كنترل بر كار – خشنودي شغلي؛ زمينه شماره هاي 63-62 ،1375-
صفحات 28 الي 33.
15- كلهري، محسن، «تجزيه و تحليل عوامل مؤثر بر رضايت شغلي كاركنان؛ سازمان تبليغات اسلامي ، پايان
نامه كارشناسي ارشد، 1374.
16- گف، ريچاردال، «فرهنگ سازماني و ارزش هاي اخلاقي»؛ مترجم عباس مظاهري، زمينه ،سال پنجم،شماره هاي 52-51 . 1374– صفحات 95-92 .
17- لوتانز، فرد، رفتارسازماني؛ مترجم غلامعلي سرمد, تهران، مؤسسه بانكداري ايران ،1374.
18- محمد زاده، عباس، آرمن مهروژان، «رفتارسازماني نگرش اقتضايي»؛ تهران, انتشارات دانشگاه علامه
طباطبايي ،1375.
19- مورهد، ج و آرگريفين، «رفتار سازماني»؛ مترجمان سيد مهدي الواني و غلامرضا معمارزاده, تهران, انتشارات مرواريد- 1374.
20- ميچل، ترانس آر، «مردم در سازمان ها؛ مترجم حسين شكر شكن، تهران، انتشارات رشد،1373.
21- ميرسياسي، ناصر, «مديريت منابع انساني» _ «نگرش نظام گرا»
22- مؤمني، منصور و عادل آذر، آمار و كاربرد آن درمديريت.
23- نايلي، محمد علي، «انگيزش در سازمان ها»؛ اهواز, انتشارات دانشگاه شهيد چمران ،1373.
24- هربر ت جي، هكياوسي، ري گولت، «تئوري هاي سازمان و مديريت »؛ ترجمه و نگارش گويل كنت
25- هوتن، حيدرعلي، استنباط آماري در پژوهش هاي رفتاري؛ تهران، انتشارات پارت ،1373.
26- هيكس هربرت جي، گولت، سي ري، «تئوري هاي سازمان مديريت».